Muddatli to‘lov yoki kredit - qaysi biri O‘zbekistonda foydaliroq tanlov bo‘lishi mumkin?

Iste’mol bozori ko‘plab mahsulotlar va xizmatlarni taklif etayotgan zamonaviy dunyoda, muddatli to‘lov va kredit kabi moliyaviy vositalar foydali qaror qabul qilishda muhim rol o‘ynaydi. Bu ikki vosita ham o‘zining afzalliklari va kamchiliklariga ega bo‘lib, ular orasidagi tanlov xaridorning individual ehtiyojlari, moliyaviy imkoniyatlari va maqsadlariga bog‘liqdir.

Ushbu maqolada biz, jismoniy shaxslar uchun muddatli to‘lov va kredit orasidagi farqlarni hamda foiz stavkalarini batafsil tahlil qilamiz. Bunda siz bilan, mamlakatimiz banklaridagi kredit takliflarini hamda moliyaviy tashkilotlar va savdo markazlarining muddatli to‘lov rejalarini ko‘rib chiqamiz.

Muddatli to‘lovning afzallik va kamchiliklari

Afzalliklari:

• Asosiy afzallik - ortiqcha to‘lovning yo‘qligida. Siz mahsulotni ortiqcha foizlarni to‘lamasdan, haqiqiy narxda sotib olasiz.
• Mijoz uchun nisbatan oddiy talablar. Muddatli to‘lov ko‘pincha kredit olishdan ko‘ra kamroq hujjatlarni talab qiladi.
• Rasmiylashtirish jarayoni bir zumda. Muddatli to‘lovni rasmiylashtirish  jarayoni odatda kredit olishdan ko‘ra kam vaqt talab etadi.
• Mahsulotni istalgan vaqtda sotib olish imkoniyati.

Kamchiliklari:

• Cheklangan to‘lov muddati mijozdan yuqori moliyaviy intizomni va to‘lovlarni o‘z vaqtida to‘lashni talab qiladi.
• Muddatli to‘lov asosida sotib olish mumkin bo‘lgan mahsulot yoki xizmatlar tanlovining cheklanganligi. Muddatli to‘lov ko‘p hollarda ayrim mahsulot guruhlari yoki ma’lum do‘konlarda taklif etiladi.
• Qo‘shimcha xizmat to‘lovlari va penyalarga duch kelish xavfi. Muddatli to‘lovni rasmiylashtirishdan oldin kutilmagan salbiy hodisalarga duch kelmaslik uchun shartnomani diqqat bilan o‘rganib chiqing.

O‘zbekistonda mavjud muddatli to‘lov takliflari bo‘yicha misollar.

I.             Savdo Markazlari:

• Magnum – muddatli to‘lov asosida va Solfy kartasi yordamida, ortiqcha to‘lovlarsiz mahsulotlarni sotib olish imkoniyatini taqdim etadi.
• Korzinka.uz – O‘zbekistondagi eng yirik chakana savdo tarmoqlaridan biri Korzinka Go ilovasida Alif FinTech kompaniyasi bilan birgalikda mahsulotlarni muddatli to‘lovga sotib olish imkoniyatini taqdim etadi.
• Texnomart – maishiy texnika va elektronika do‘konlari tarmog‘i bo‘lib, muddatli to‘lovning turli variantlarini taklif etadi, shu jumladan bosh to‘lovsiz takliflarni taqdim etadi.
• Mediapark – maishiy texnika va elektronika do‘konlarining yana bir yirik tarmog‘i bo‘lib, turli mahsulotlar uchun muddatli to‘lovlarni taklif etadi.
• Idea – bu turli mahsulotlarni muddatli to‘lov evaziga sotib olish imkoniyatini beruvchi maishiy texnika va elektronika do‘konlar tarmog‘i.
• Home Spot – bu uy-ro‘zg‘or buyumlari do‘konlar tarmog‘i bo‘lib, u erda siz mahsulotlarni muddatli to‘lov evaziga sotib olishingiz mumkin.

II.          Muddatli to‘lov ilovalari:

• Open Muddatli to‘lovi (Opencard): bu salohiyatli xaridorlar bir necha daqiqa ichida, limit miqdori 75 million so‘mgacha bo‘lgan to‘lov kartasini ochish imkonini beruvchi ilovadir. Ushbu karta yordamida, Open’ning 3000 dan ziyod hamkorlari tomonidan taklif etilayotgan mahsulotlarni 12 oygacha foizsiz muddatli to‘lovga sotib olish imkonini qo‘lga kiritasiz. Masalan, “Open Muddatli To‘lovi” kartasi yordamida OpenTech kompaniyasi hamkorlari bo‘lgan ko‘plab yirik savdo markazlaridan mebel va jihozlarni sotib olish mumkin. Bundan tashqari, ta’lim yoki tibbiy xizmatlar uchun ham ushbu kartadan foydalansa bo‘ladi.
• Alif Nasiya: mahsulotlarni dastlabki to‘lovsiz, 24 oygacha bo‘lib to‘lash imkonini taqdim etadi.
• Uzum Nasiya: bu Uzum Marketdan muddatli to‘lov xizmati bo‘lib, sizga mahsulotlarni 12 oygacha boshlang‘ich to‘lovsiz sotib olish imkonini beradi. Biroq ushbu xizmatdan foydalanishda mahsulotlarga minimal foiz qo‘shiladi.

III.       Onlayn do‘konlar:

• ZoodPay: bu mashhur savdo platformalari bilan birlashtirilgan xizmat turi bo‘lib, 4, 6 yoki 12 oyga muddatli to‘lov asosida sotib olish imkonini beradi.
• Anor Bank: onlayn-bank bo‘lib, Anor Bank kartasi egalariga hamkor savdo markazlaridan mahsulotlarni muddatli to‘lov asosida sotib olish imkoniyatini taqdim etadi.

 Shuningdek, kredit tizimining afzallik va kamchiliklarini ham ko‘rib chiqamiz.

  Afzalliklari:

Katta miqdordagi pul mablag‘larini uzoq muddatga olish imkoniyatini beradi.  Bunday kreditlar odatda avtomobil yoki xonadon kabi yirik xaridlar uchun mo‘ljallangan.

Turli xil ehtiyojlar uchun kredit dasturlarining keng tanlovi. Banklarda foiz stavkalari, muddatlari va to‘lov shartlari bilan ajralib turuvchi turli xil kredit dasturlari taklif etiladi.

Kreditni o‘z vaqtida to‘lash bilan kredit tarixini yaxshilash imkoniyati.

Kamchiliklari:

Qo‘shimcha foizlar xarid narxini oshiradi. Kredit dasturlarida foiz stavkalari sezilarli darajada yuqori bo‘lishi mumkin.

Mijozga nisbatan qattiq talablar.

Banklar mijozning kredit tarixi va moliyaviy holatini sinchkovlik bilan tekshiradilar.

Xavfsizlikni ta’minlash zarurati (ba’zi hollarda). Katta kredit olish uchun uchinchi tomon garovi yoki kafilligi talab qilinishi mumkin.

O‘zbekistonda taqdim etilayotgan iste’mol kreditlariga misollar.

Milliy bank O‘zbekiston (NBU): mikroqarz; kredit summasi - 100 mln so‘mgacha; kredit muddati - 3 yilgacha; foiz stavkasi: yillik 25% dan;

Sanoat qurilish banki (SQB): mikroqarz; kredit summasi - 100 mln so‘mgacha; kredit muddati - 4 yilgacha; foiz stavkasi: yillik 29% dan;

TBC bank: onlayn-kredit; kredit summasi - 100 mln so‘mgacha; kredit muddati - 3 yilgacha; foiz stavkasi - yillik 28-49% dan;

Hamkorbank:  iste’mol krediti; kredit summasi - 200 mln so‘mgacha; kredit muddati - 5 yilgacha; foiz stavkasi - yillik 27% dan;

Asia Alliance Bank: iste’mol krediti; kredit summasi - BHM ning 500 barobarigacha; kredit muddati - 3 yilgacha; foiz stavkasi - yillik 27,99% dan.

Qanday qilib to‘g‘ri tanlov qilish kerak?

Muddatli to‘lov yoki kreditni tanlashda quyidagi omillarni hisobga olish kerak:

Xarid miqdori: agar xarid miqdori kichik bo‘lsa, foizlar yo‘qligi sababli muddatli to‘lov xizmatidan foydalanish afzalroq. Avtomobil yoki xonadon kabi yirik xaridlar uchun kredit afzalroq bo‘lishi mumkin.

To‘lov muddati: agar siz to‘lovni qisqa vaqt ichida amalga oshirishingizga amin bo‘lsangiz, muddatli to‘lov eng yaxshi yechim bo‘la oladi. Aks holda, muddati uzoqroq bo‘lgan kreditni tanlash yaxshidir.

Moliyaviy imkoniyatlar: o‘z vaqtida muddatli to‘lov yoki kredit bo‘yicha to‘lovlarni amalga oshirishingiz mumkinligiga ishonch hosil qilish uchun daromad va xarajatlaringizni baholang.

Foiz stavkasi: eng foydali variantni tanlash uchun kreditlar va muddatli to‘lov bo‘yicha foiz stavkalari shartlarini solishtiring.

Kredit tarixi: agar sizda yaxshi kredit tarixi bo‘lsa, sizga qulay shartlarda kredit olish osonroq bo‘ladi. Kredit tarixi bilan bog‘liq muammolar mavjud bo‘lsa, muddatli to‘lov yagona yechim bo‘lishi mumkin.

Muddatli to‘lov yoki kredit o‘rtasidagi tanlov - sizning moliyaviy imkoniyatlaringiz va ehtiyojlaringizga bog‘liq bo‘lgan individual qarordir. Biroq, aksariyat hollarda, foizlar yo‘qligi va rasmiylashtirish jarayonining oddiy shartlari sababli muddatli to‘lov yanada foydali variant hisoblanadi. Qaror qabul qilishdan avval har bir variant shartlarini diqqat bilan o‘rganib chiqing, foiz stavkalari va muddatlarni taqqoslang, moliyaviy imkoniyatlaringizni baholang.

Moliyaviy majburiyatlarga mas’uliyati munosabatda bo‘lish, farovonligingiz garovi ekanligini unutmang.